اتحادیه اروپا در حالی اصرار به حفظ برجام دارد، تکالیف برجامی اروپا در برجام مشخص بود ولی هیچ گاه عملی نشده است در حال حاضر که ایران در آستانه برهم زدن توافق برجام است اتحادیه اروپا به تکاپو افتاده است که می توانند مذاکراتی کنند یا بعضا اقدام به صدور بیانیه های تهدید آمیز علیه حکومت ایران می کنند.

بر اساس توافق برجام قرار بود تا ۱۵ سال دیگر از تاریخ برجام، یعنی تا سال ۲۰۳۰، در زنجیره های غنی سازی سایت فردو گاز تزریق نشود و ماشین های سانتریفیوژ‌ نچرخند. اما اکنون، طبق گام چهارم کاهش تدریجی تعهدات برجامی، سازمان انرژی اتمی با دستور حسن روحانی در حدود دو تن گاز هگزافلوراید به شش زنجیره ۱۷۴ عددی سانتریفیوژهای نسل آی.آر.۱ تزریق کرد که البته کارکرد این زنجیره ها آن فقط برای تست پایداری بوده و آنها برای غنی سازی مورد بهره برداری قرار نمی گیرند.

وقتی رییس جمهور آمریکا دونالد ترامپ بی ترس واهمه توافق برجام را پاره می کند به عنوان مهمترین عضو این توافق این چراغ سبز را به ایران می دهد که اکنون که هیچ توافقی در میان نیست شما گام های بزرگی می توانید در جهت رسیدن به اهداف هسته ای بردارید. ایران نیز در این میان از فرصت به دست آمده تمام عقب نشینی هایی که در برجام  سال 2015 کرده بود را با گام های جهشی که از قبل آمادگی آن را داشت جبران کرده و در نقطه ای ایستاده که نقطه مهم و سرنوشت ساز هست.

اتحادیه اروپا و آمریکا در راستای حفظ برجام هیچ گامی برنداشتند و هیچ کانال مالی یا امتیاز خاصی به ایران ندادند ولی در عوض انتظار حفظ برجام و فراموش کردن این امتیاز بزرگ را از ایران داشتند. توافقی که در آن یک طرف اغلب فعالیت های هسته ای خود را مسکوت گذاشته ولی طرف دیگر خود را مکلف به عمل خاصی نمی بیند.

به دنبال این تغییرات در ایران و رسیدن به این شرایط طرف اروپایی همچنان خوش بین به برجام بوده و سازوکار یک توافق دیگر را در ذهن می پرورانند. به نظر می رسد که برجام2 دور از ذهن نباشد ولی با توجه به بدعهدی طرفین اروپایی و آمریکایی، ایران به این راحتی زیر بار این توافق که معمولا بازدارنده هست نخواهد رفت.

کم کم موضع کشورهای اروپایی مثل فرانسه یا انگلستان نیز همانند آمریکا می شود و بر سیاست محدود سازی ایران بدون دادن هیچ امتیازی پیش می روند. این در سخنان رییس جمهور فرانسه به وضوح نمایان بود که امانوئل مکرون نیز از موضع تهدید با ایران سخن گفته و خواستار توقف فعالیت های هسته ای ایران شده است.

ایران از لحاظ اقتصادی در شرایط انزوای جهانی هست ولی وجود منابع مالی بسیار و فروش نفت به برخی کشورها، همچنین موقعیت استراتژیک ایران در خلیج فارس، برگ برنده را در دست ایران قرار داده که همچنان در منطقه خاورمیانه با وجود ائتلاف های مختلف ایران نقش مهمی داشته باشد و کشورهای منطقه چاره ای جز تعامل با ایران ندارند. خواه این تعامل از روی ضعف باشد یا با اکراه.

فرهاد رنجی

Farhad Ranji

/ 0 نظر / 41 بازدید